ေကာင္း---ေကာင္းကင္အျပား၊ မွ ေကာင္းဟန္ ၃-စု။

ေကာင္းကင္အျပား၊ မ်ိဳးေလးပါး၊ ထင္ရွား အာကာသ။ ။ ၎င္းသ႐ုပ္ကို (အာကာသ ၄-မ်ိဳး)၌ ဆိုခဲ့ၿပီ။

ေကာက္---ေကာက္ဦးဒါနမ်ိဳး မွ ေကာက္လ်င္မ်ိဳး

ေကာက္ဦးဒါနမ်ိဳး ၉-ပါး။ ။ ဤသာသနာ၌ တရားဦးသိသူ အရွင္ေကာ႑ညႏွင့္ ျမတ္ဘုရားထံ ေနာက္ဆံုးတရားထူးခံယူသူ သုဘဒၵပရိဗိုဇ္တို႔ ၀တၳဳေၾကာင္း၌ အက်ယ္ယူပါ။
(၁) ေကာက္ဦးႏို႔ရည္ထည့္ေသာ စပါးတို႔ကို ခြဲထုတ္ညႇစ္ယူ၍ ပ်ားေထာပတ္တို႔ ေရာက္စပ္လ်က္"ေကာက္သားဦး" လႉျခင္း၊
(၂) မုန္႔ဆန္းေထာင္းကာ ေပးလႉျခင္း၊
(၃) ေကာက္ရိတ္ေကာက္ဆုပ္တို႔ကိုစု၍ "ရိတ္ဦးဆြမ္း"ေပးလႉျခင္း၊
(၄) ေကာက္လႈိင္းထံုးဖြဲ႕ေသာအခါ ေရွးဦးစြာေသာ ေကာက္လႈိင္းမ်ားကိုေပးလႈျခင္း၊
(၅) ေကာက္လႈိင္းမ်ားစုပံုေသာအခါ "ေကာက္ပံုဦး"ဒါနကိုျပဳျခင္း၊
(၆) စပါးနယ္ေသာအခါ"ေကာက္နယ္ဦး"ဒါနကို ေပးလႉျခင္း၊
(၇) နယ္ၿပီး ေလွ႕ၿပီး၍ တလင္းျပင္၌ စုပံုေသာအခါ "စပါးပံုဦး"ဒါနကိုေပးလႉျခင္း၊
(၈) က်ီအတြင္းသို႔ သြင္းေသာအခါ "က်ီဦး"ဒါနကို ေပးလႉျခင္း၊
(၉) ေကာက္စပါး စတင္ စိုက္ပ်ိဳးေသာအခါ မ်ိဳးစပါးထဲမွ အဦးအဖ်ားကိုယူ၍ "မ်ိဳးဦးဆြမ္း"ဒါနကို ေပးလႉျခင္း ဟူ၏။

ေကာ---ေကာဋဳဟလမ်ိဳး ၅-ပါး။ မွ ေကာသလအိမ္မက္

ေကာဋဳဟလမ်ိဳး ၅-ပါး။ ။ ခုဒၵကပါဌအ႒ကထာ။ ၁၀၁။ သုတၱနိပါတ္။ ႒။ ဒု-အုပ္။ ၃-တို႔၌ ႐ႈပါ။ တစ္စံုတစ္ခုေသာသတင္းစကား၏ ေရွ႕ေျပးနိမိတ္ç ေနာက္ခါျဖစ္ေပၚရန္ ေက်ာ္ၾကားျခင္း ပဲ့တင္သံ ၅-ပါး။ "ေကာလာဟလ"ဟုလည္းေခၚ၏။
(၁) ဗုဒၶ ေကာလာဟလ- ဘုရားမပြင့္မီ ႏွစ္ေပါင္းတစ္ေထာင္က ေက်ာ္ၾကားေသာပဲ့တင္သံ၊
(၂) ကပၸ ေကာလာဟလ- ကမၻာမပ်က္မီ ႏွစ္ေပါင္းတစ္သိန္းက ေက်ာ္ၾကားေသာပဲ့တင္သံ၊
(၃) စကၠ၀တၱိေကာလာဟလ- စၾကာမင္းမေပၚမီ ႏွစ္ေပါင္းတစ္ရာက ေက်ာ္ၾကားေသာပဲ့တင္သံ၊
(၄) ေမာေနယ် ေကာလာဟလ-ေမာေနယ်အက်င့္ကို ေမးေလ်ာက္က်င့္ၾကံေသာ ပုဂိၢဳလ္မေပၚမီ ၇-ႏွစ္က ေက်ာ္ၾကားေသာပဲ့တင္သံ၊
(၅) မဂၤလေကာလာဟလ-မဂၤလာတရားမေဟာမီ ၁၂-ႏွစ္ကာလမွ ေက်ာ္ၾကားေနေသာပဲ့တင္သံ။

ကု---ကံုကုမံမ်ိဳး ၄-ပါး။ မွ ကူဋမ်ိဳး ၃-ပါး။

ကံုကုမံမ်ိဳး ၄-ပါး။ ။ ထုိထိုေဆးက်မ္းတို႔၌ "ကုကုၤ မာလာ" ေခၚ ကံုကုမံမ်ိဳးကို ေအာက္ပါအတိုင္း ၄-မ်ိဳးခြဲျခား၍ျပကုန္၏။
(၁) ကုမုဒၵရာ ကံုကုမံ၊
(၂) ပဒုမၼာ ကံုကုမံ၊
(၃) ကုသုမာ ကံုကုမံ၊
(၄) ကုကုၤမာ ကံုကုမံ။

ကိ---ကိကီမင္းႀကီး မွ ကိေလသာ ၁၅၀၀။

ကိကီမင္းႀကီး၏ သမီးေတာ္ ၇-ေယာက္။ ။ ဇာတ္အ႒ကထာ သတၱမအုပ္၊ ၂၄၃-၌ ႐ႈပါ။ ကႆပဘုရားရွင္လက္ထက္၌
(၁) သမဏီ၊
(၂) သမဏ ဂုတၱာ၊
(၃) ဘိကၡဳနီ၊
(၄) ဘိကၡဳဒါယိကာ၊
(၅) ဓမၼာ၊
(၆) သုဓမၼာ၊
(၇) သံဃဒါသီ။
ေဂါတမျမတ္စြာဘုရားလက္ထက္ေတာ္၌၊
(၁) ေခမာ၊
(၂) ဥပၸလ၀ဏ္၊
(၃) ပဋာစာရီ၊
(၄) ေဂါတမီ၊
(၅) ဓမၼဒိႏၷာ၊
(၆) မဟာမာယာ၊
(၇) ၀ိသာခါ။

ကာ---ကာကနီ မွ ကာလိက ၄-ပါး။

ကာကနီေခၚ၊ စုန္းမေက်ာ္၊ ၄-ေဖၚအဘယ္နည္း။ ။ ကာကနီကား စုန္းမဟုတ္၊ နဖူးစီး မွန္ကူပါေသာ နတ္စိမ္းမ်ိဳးသားျဖစ္သည္၊ ယခုေခတ္ မင္းညီေနာင္ ဘိုးမင္းေက်ာ္ ဦးရွင္ႀကီး စသည္တို႔လို အစားမ်ိဳးဟုမွတ္ရာ၏၊အက်ယ္ကို သဒၵကပၸဒုမ ေခၚ ေလာကီက်မ္း၌ ႐ႈေလ။
(၁) ေဒ၀ ကာကနီ- ေအာက္တန္းစား နတ္ဆိုးနတ္ယုတ္မ်ား၊
(၂) ဗ်ဂၣကာကနီ- က်ားႏွင့္ယွဥ္ေသာ နတ္စိမ္းမ်ား၊
(၃) ယကၡ ကာကနီ- ဘီလူး သရဲဖုတ္ ၿပိတၱာႀကီးမ်ား၊
(၄) ဣႏၵ ကာကနီ- ထိုကာကနီတို႔၏ အႀကီးအကဲနတ္စိမ္း။

က---ကင္းစီးအနက္၊ မွ ကသိုဏ္း ၁၀-ပါး။

ကင္းစီးအနက္၊ မ်ိဳး ၄-ခ်က္၊ တင္ဆက္ေျဖေတာ္မူ။ ။ " င္ " ဟူေသာ ငသတ္ဗ်ည္းကို ဂဏန္းအကၡရာေပၚ၌ တင္ထားလွ်င္ ကင္းစီးေခၚ၏၊
(၁) တင္း ကင္းစီး -၁ၤ ၂ၤ ဆန္ ပဲစသည္ ခ်င္တြယ္ရာ၌ တစ္တင္း ႏွစ္တင္း အနက္၊
(၂) ေတာင္ ကင္းစီး ၁ၤ ၂ၤ သစ္ ၀ါးစသည္တိုင္းရာ၌ တစ္ေတာင္ ႏွစ္ေတာင္ အနက္၊
(၃) အဂၤါကင္းစီး- ၁ၤ ၂ၤ ေပစာ၌ တစ္အဂၤါ ႏွစ္အဂၤါဟူေသာအနက္၊ က-မွ ကား-အထိ ၁၂-ရြက္ကို တအဂၤါ ေခၚသည္။
(၄) ဇင္း ကင္းစီး ၁ၤ ၂ၤ ပိတ္ဖ်င္တို႔၌ တစ္ဇင္း ႏွစ္ဇင္းဟူေသာ အနက္ "၂၄-ေတာင္ရွိေသာ ဖ်င္အုပ္ကို တစ္ဇင္းဟုေခၚ၏"။